Bydgoszcz jest jednym z największych polskich miast. Położona na styku pięciu regionów o zróżnicowanej kulturze i odmiennej historii, zawsze była miastem niejednoznacznym. A przez to ciekawym i intrygującym.

W Bydgoszczy
działają
333
podmioty z sektora
muzyki i fonografii

Jej sercem jest rzeka Brda, która przecina samo centrum Bydgoszczy. To wokół wody toczy się tutaj życie. Tak było od zawsze – niegdyś Brda dawała pracę na barkach, była motorem zmian przemysłowych, a jako dopływ Wisły, która także przepływa przez Bydgoszcz, stała się łącznikiem z innymi polskimi i europejskimi miastami.

Bydgoszcz co roku organizuje
15
festiwali muzycznych o zasięgu międzynarodowym

Dziś, kiedy lata świetności przemysłowej Bydgoszcz ma już za sobą, rzeka niezmiennie gra pierwsze skrzypce. Ale to nie przemysł jest motorem zmian, a kultura. To ona wraz z wodą, tworząc duet doskonały, sprawiły, że w Bydgoszczy dokonały się i wciąż dokonują spektakularne zmiany.

W 2016 roku w Bydgoszczy padł
Rekord
Guinnessa
w graniu na największym
bębnie na świecie

W tym dynamicznie rozwijającym się mieście industrialne dziedzictwo stało się bazą do kulturalnego rozkwitu, a sama kultura – motorem zmian zarówno w strefie urbanistycznej, społecznej, gospodarczej, jak i samej oferty kulturalnej. Różnorodność tej oferty, intensywność muzycznego życia, infrastruktura służąca zarówno mieszkańcom i artystom oraz dbałość i upowszechnianie muzycznego dziedzictwa sprawiły, że Bydgoszcz stała się kulturalnym liderem regionu.

Nowe brzmienia muzycznej Bydgoszczy

Koncert na festiwalu Drums Fusion

Muzyka i związane z nią instytucje budują markę Bydgoszczy jako miasta tętniącego kulturą. Dlatego w mieście inwestuje się w nią z rozmachem. Już niedługo rozpoczną się aż trzy wielomilionowe inwestycje – wszystkie związane z muzyką. 

O tzw. czwarty krąg rozbudowana zostanie Opera Nova, która zyska tym samym m.in. nową salę kameralną na widownię na blisko 500 miejsc oraz salę kinową. Do rozbudowy szykuje się też Filharmonia Pomorska. Istniejący gmach połączony zostanie z nowym, w którym znajdą się m.in. mała sala koncertowa z widownią na co najmniej 350 miejsc, estradą dla 30-osobowej orkiestry i 30-osobowego chóru.

Z kolei Akademia Muzyczna im. F. Nowowiejskiego zyska nowy kampus – na 3 ha powstanie muzyczne miasteczko uniwersyteckie, w tym cztery sale koncertowe: symfoniczna, kameralna, teatralno-operowa i organowa oraz sale dydaktyczne i dom studenta.

Potencjał kulturowy Bydgoszczy jest pokaźny i wciąż się rozwija. Sławą owiana jest sala koncertowa Filharmonii Pomorskiej im. I.J. Paderewskiego – przez wielu uważana za jedną z najlepszych w Europie pod względem akustyki. To tu odbywa się jeden z bardziej prestiżowych konkursów pianistycznych w Polsce – Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. I.J. Paderewskiego. Z kolei gmach Opery Nova znajdujący się nad brzegiem Brdy przyciąga najlepszych solistów i muzyków, a Bydgoski Festiwal Operowy jest rozpoznawalną marką na całym świecie i jednocześnie największym w Polsce przeglądem różnych gatunków muzycznych z dziedziny opery, operetki, musicalu oraz baletu. Co roku na deskach Opery Nova prezentują się najciekawsze teatry i zespoły z całego świata.

Festiwale

Spektakl teatralny

Co roku w Bydgoszczy odbywa się blisko 100 festiwali, przeglądów i cyklicznych wydarzeń kulturalnych, a duża ich część dotyczy szeroko pojętej kultury muzycznej.

Do najważniejszych bydgoskich festiwali należą bez wątpienia:

Bydgoski Festiwal Operowy – międzynarodowy i jednocześnie największy w Polsce przegląd różnych gatunków muzycznych z dziedziny opery, operetki, musicalu oraz baletu.

Bydgoski Festiwal Muzyczny – międzynarodowy festiwal organizowany przez Filharmonię Pomorską im. I.J. Paderewskiego. Od 1963 roku prezentuje słuchaczom muzykę poważną dawną i współczesną.

Międzynarodowy Festiwal Sztuki Perkusyjnej DRUMS FUSION – największy i jedyny taki w Polsce festiwal poświęcony perkusji i wirtuozom tego instrumentu. Dzięki niemu miasto znalazło się w Księdze Rekordów Guinnessa – w 2016 roku podczas X edycji Drums Fusion pobito rekord w grze na największym bębnie świata.

Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej i Sztuk Wizualnych „Mózg Festival” – wielokulturowy festiwal artystów tworzących i poruszających się we wszystkich rejonach muzyki współczesnej, sztuki performance, audio i wideoinstalacji, w których muzyka odgrywa istotną rolę.

Gmach Filharmonii Pomorskiej gości także Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. I.J. Paderewskiego oraz Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. A Rubinsteina.

W Bydgoszczy nie brakuje także muzycznych festiwali jazzowych. Do najważniejszych należą Bydgoszcz Jazz Festival oraz cykl Bydgoska Akademia Jazzu (projekt Akademii Muzycznej w Bydgoszczy i Miejskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy). Od 2013 roku w ramach BAJ prezentowani są m.in. nauczyciele uczelni, znani i cenieni nie tylko w kraju mistrzowie instrumentów oraz efekty ich pracy z utalentowanymi studentami, którzy pod ich okiem osiągają rezultaty warte uwagi.

Do ciekawych inicjatyw zaliczyć należy także Bydgoską Scenę Barokową, podczas której prezentowana jest muzyka baroku serwowana w tradycyjnej, a także odświeżonej aranżacji, a także Festiwal Muzyki Kameralnej „Muzyka u Źródeł”. Z kolei Fonomo Music & Film Festival to festiwal z oryginalną formułą, w ramach której spotykają się sztuka filmowa i muzyka, obraz i dźwięk. W Miejskim Centrum Kultury w Bydgoszczy muzycznych wydarzeń jest corocznie kilkadziesiąt. MCK jest organizatorem m.in. Festiwalu Muzyki Tradycyjnej i Ludowej Ethniesy.

Nature is the new culture

Big Bike Orchestra

Bydgoszcz jest miastem, które rozumie, jak istotna jest ochrona klimatu, dlatego w swoich działaniach dba o rozwiązania proekologiczne. Miejskie inwestycje realizowane są z wykorzystaniem odnawialnym źródeł energii, w tym paneli fotowoltaicznych (np. nowy basen olimpijski Astoria). Na dachach miejskich budynków, m.in. żłobków, przedszkoli czy obiektów sportowych, energię także pozyskuje się ze słońca.

W dziedzinie kultury idea zrównoważonego rozwoju i dbałości o klimat jest wyraźnie widoczna. A szczególnie w dziedzinie muzyki. Liderem w łączeniu kultury muzycznej i ekologii jest Miejskie Centrum Kultury w Bydgoszczy.

MCK podejmuje szereg inicjatyw promujących ekologiczny styl życia: przy tej instytucji powstała m.in. Dziecięca Orkiestra Recyklingowa, która pod okiem perkusisty Jacka Kwaśniaka gra koncerty na instrumentach perkusyjnych wykonanych z odpadów. Lato 2021 upływa w Bydgoszczy pod znakiem stworzonych przez MCK Zielonych Stref Kultury, w których przy okazji wydarzeń kulturalnych promuje się zrównoważony rozwój i ekologię (m.in. przez koncerty Orkiestry Na Dużym Rowerze – sześcioosobowego bandu grającego jadąc na sześcioosobowym jednośladzie, warsztaty z tworzenia instrumentów z recyklingu, konkursy dla dzieci itp.).

Sztandarowym projektem MCK jest także Wiosna Festiwali, czyli pięć dużych imprez w sezonie wiosennym, którym w znacznym stopniu przyświeca idea dbałości o naturę. Warto szczególnie zwrócić uwagę na: 

Międzynarodowy Festiwal Sztuki Perkusyjnej DRUMS FUSION – to największy festiwal poświęcony sztuce perkusyjnej w Polsce. Gościł takie sławy, jak: Dave Lombardo, Cindy Blackman Santana, fińską Apocalypticę, wirtuoza jazzu Jana Garbarka i wielu innych. Festiwal jest także miejscem Międzynarodowego Forum Perkusyjnego, podczas którego wirtuozi tego instrumentu prowadzą warsztaty dla profesjonalistów i amatorów. Od 2021 roku DRUMS FUSION gra zdecydowanie w rytmie eko – ideą, za którą podążą festiwalowa ramówka, jest propagowanie ekologicznego stylu życia z dbałością o naturę. Muzyczne eventy połączone zostały z warsztatami ekologicznymi, występami Dziecięcej Orkiestry Recyklingowej (granie na instrumentach perkusyjnych samodzielnie zrobionych z odpadów), koncertami BIG BIKE ORCHESTRA promującymi rower jako środek transportu. Wydarzenia rozsiane po całym mieście tworzą sieć Zielonych Stref Kultury.

Festiwal Muzyki Tradycyjnej i Ludowej ETHNIESY – jeden z największych w Polsce festiwal poświęcony szeroko pojętej muzyce ludowej. Ale nie o muzykę tylko tu chodzi – poprzez pierwotną siłę dźwięku można dostrzec świat odarty z blichtru i sztuczności. Ethniesy to afirmacja życia, zwrot ku korzeniom, tradycji i ku naturalnemu rytmowi przyrody. W 2021 roku imprezie przyświecało hasło „NATURE IS THE NEW CULTURE”.

Szkolnictwo muzyczne

Warsztaty muzyczne

W Bydgoszczy działa jedyna w regionie Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego. Od 1974 roku (w obecnym kształcie od 1981 r.) kształci instrumentalistów, wokalistów, dyrygentów, kompozytorów, teoretyków, pedagogów, reżyserów dźwiękowych, aranżerów i animatorów kultury.

Warto zaznaczyć, że absolwentami tej uczelni są wybitni muzycy – uczelnia słynie przede wszystkim z wirtuozów fortepianu, m.in.: Rafała Blechacza, zwycięzcy XV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, Pawła Wakarecego, finalisty XVI edycji tegoż konkursu, Krzysztofa Książka, laureata II nagrody na Ogólnopolskim Konkursie Chopinowskim (2015) czy Krzysztofa Herdzina, jednego z najbardziej znanych pianistów, kompozytorów i jazzmanów w Polsce.

Bydgoska Akademia przyciąga studentów także doskonałą kadrą pedagogiczną, w tym m.in. Katarzyną Popową-Zydroń (fortepian), Piotrem Biskupskim (perkusja) czy samym Rafałem Blechaczem.

Ponadto w Bydgoszczy działa Zespół Szkół Muzycznych im. A. Rubinsteina, a ofertę muzycznej edukacji uzupełniają prywatne szkoły muzyczne oraz liczne zajęcia i programy prowadzone przez instytucje kultury w mieście: Miejskie Centrum Kultury, Pałac Młodzieży, Młodzieżowe Domy Kultury oraz Muzyczny Integracyjny Uniwersytet Muzyczny. Zajęcia edukacyjne prowadzi także Filharmonia Pomorska, która pochwalić się może cyklami „Od brzuszka do uszka maluszka”, „Estrada Młodych”, Muzyczne Abecadło”. 

Co więcej, w Bydgoszczy istnieje 25 sal koncertowych, dwie orkiestry symfoniczne, orkiestra kameralna, siedem orkiestr szkolnych i 40 chórów amatorskich. W mieście działa także 18 studiów nagraniowych.

Andrzej Szwalbe
i jego fortepiany

Andrzej Szwalbe

Jego imieniem nazwano w Bydgoszczy ulicę, ma swój pomnik i tytuł Honorowego Obywatela Miasta Bydgoszczy, jest także patronem Kolekcji Zabytkowych Fortepianów w Ostromecku. Andrzej Szwalbe to postać, bez której muzyczna Bydgoszcz nie wyglądałaby dziś tak spektakularnie. To dzięki jego staraniom w 1953 roku w Bydgoszczy postała Filharmonia Pomorska. W kolejnych latach z pasją oddawał się innym inicjatywom kulturalnym – był pomysłodawcą zbudowania Teatru Muzycznego, angażował się mocno w prace nad budową Opery Nova. Zainicjował założenie w Bydgoszczy Stacji Naukowo-Badawczej Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego, założył także Capellę Bydgostiensis Pro Musica Antiqua – jedną z czołowych polskich orkiestr kameralnych specjalizujących się w muzyce dawnej.

To dzięki niemu Zespół Pałacowo-Parkowy w Ostromecku może pochwalić się pokaźną Kolekcją Zabytkowych Fortepianów. Zaczął gromadzić je już w latach 70., aby pomóc w ten sposób studentom Akademii Muzycznej w poznawaniu historii tego instrumentu. We współpracy z dr. hab. Beniaminem Voglem udało mu się stworzyć unikalny zbiór instrumentów, głównie z XIX i początków XX wieku. Ostromecka kolekcja to jedna z trzech takich kolekcji w Polsce, w której zobaczyć można z bliska niemal wszystkie formy fortepianów.

Sam Zespół Pałacowo-Parkowy w Ostromecku jest doskonałym przykładem kreatywnego wykorzystania lokalnego dziedzictwa przemysłowego i kulturowego Bydgoszczy, w tym muzycznego. Oprócz wspomnianej Kolekcji Zabytkowych Fortepianów jest tutaj także Skład Sommerfelda – na ekspozycji znajdują się instrumenty wyprodukowane w bydgoskich fabrykach, w tym także w Fabryce Sommerfelda, która w międzywojniu była największą fabryką pianin i fortepianów w Polsce.

Bruno Sommerfeld zrobił światową karierę dzięki pianinom dziecięcym Baby Grand, które eksportowane były do m.in. Anglii, Holandii, Francji, Argentyny, Palestyny i na Cejlon.

Oprócz pianin i fortepianów w Składzie Sommerfelda znajdują się instrumenty dęte, a także imponująca kolekcja akordeonów Bydgoskiej Fabryki Akordeonów. Jest i biały kruk – akordeon Carmen z fabrycznym numerem 0001.

Warto dodać, że Ostromecko od lat jest także przestrzenią dla rezydencji artystycznych, ze szczególnym uwzględnieniem lokalnych twórców. W Pałacu Starym miał swoją pracownię m.in. artysta malarz Grzegorz Pleszyński, a także pisarka Małgorzata Grossman.

Tu narodził się YASS – bydgoska scena alternatywna

Koncert zespołu muzycznego

Klub muzyczny Mózg zna każdy, kto ceni sobie obcowanie z muzyką. To kultowe miejsce na mapie Bydgoszczy, które w latach 90. stało się głównych ośrodkiem nowego nurtu w muzyce – yassu. Twórcami byli trójmiejscy muzycy Tymon Tymański i Jerzy Mazzoll oraz bydgoski gitarzysta Tomasz Gwinciński, a pierwszym albumem yassowym jest wydany w 1992 roku krążek „Tańce bydgoskie” grupy Trytony.

Klub Mózg był głównym ośrodkiem yassowego nurtu, z czasem – wręcz mekką artystów, którzy tworzyli ten rodzaj muzyki. Do najbardziej znanych formacji yassowych należą m.in. Miłość, Trytony, Łoskot czy Mazzoll & Arhythmic Perfection.

Co ciekawe, Mózg był też pierwszym ośrodkiem muzycznym w Bydgoszczy po systemowej transformacji. I jest kolejnym przykładem demonstrującym, jak na gruncie przemysłowej historii miasta rozkwitała i nadal rozkwita kultura. Siedziba kultowego klubu znajduje się bowiem w budynku przy ul. Gdańskiej 10, gdzie przed wojną mieściła się fabryka mydła, a po wojnie – zakład naprawy projektorów filmowych.

Ale Mózg i yass to nie wszystko. Od blisko 40 lat ważną rolę na muzycznym rynku krajowym odgrywa bydgoska scena alternatywna. Począwszy od sukcesów na jarocińskiej scenie (Abaddon, Variete), przez lata 90. i początki XXI wieku z zespołami takimi jak Something Like Elvis czy 3moonboys, po liczne formacje związane z laureatem Paszportu „Polityki” – Kubą Ziołkiem (Alameda, Stara Rzeka i in.).

Także nowe zjawiska muzyczne wyróżniają Bydgoszcz na arenie ogólnopolskiej – w tym rap, którego głównym przedstawicielem jest Bisz. Jego kolaboracje muzyczne stawiają bydgoską scenę rapową na szczytach rankingów.

Kultura w fabrykach – dziedzictwo przemysłowe Bydgoszczy

Spektakl w przestrzeni pofabrycznej

Rzeka od dawna była motorem rozwojowym Bydgoszczy. Płynąca woda nie tylko poruszała kołami młyna mielącego zboże, ale również napędzała przemysł całego miasta. Zmierzch ery industrialnej nie spowodował jednak zastoju w rozwoju Bydgoszczy. Przeciwnie – dziedzictwo poprzemysłowe stało się przyczynkiem do budowy nowej infrastruktury – tym razem infrastruktury kulturalnej. Upadłe fabryki i zamknięte hale produkcyjne, dawne zakłady, a także barki rzeczne, które niegdyś były stałym elementem krajobrazu, zyskały drugie życie. I to kultura stała się motorem zmian w mieście. Przykładem jest Szlak Wody, Przemysłu i Rzemiosła TeH2O – przemysłowy szlak tematyczny w Bydgoszczy, który łączy historię 15 miejsc wpisanych w przestrzeń miasta organicznie związanego z wodą. Wśród obiektów na szlaku znajduje się m.in. Wyspa Młyńska – zrewitalizowana zielona przestrzeń w centrum miasta, która w dosłowny sposób oddała rzekę mieszkańcom. Kultura wkroczyła tutaj z dużą pewnością siebie – na Wyspie znajdują się budynki Muzeum Okręgowego, Dom Leona Wyczółkowskiego oraz spektakularnie odrestaurowane Młyny Rothera, które są nowym ośrodkiem kultury na mapie Bydgoszczy i nowoczesnym centrum wystawienniczym. W Młynach rozpoczęła się już realizacja projektu „Węzły – miasto w sieci”. To projekt, w którym opowieść toczy się wokół przemysłowego dziedzictwa Bydgoszczy i miastotwórczej roli rzeki.

TeH2O to także Kanał Bydgoski, Exploseum, Muzeum Mydła i Historii Brudu (jedyne takie w Europie) oraz barka „Lemara”, która pod kuratelą Miejskiego Centrum Kultury stałą się nie tylko historyczną atrakcją na wodzie, ale autentycznym Muzeum Legend Szyperskich i miejscem wielu wydarzeń kulturalnych, m.in. koncertów na wodzie, wernisaży, spotkań z twórcami oraz warsztatów kreatywnych dla dzieci.

︁ ︁ ︁ ︁ ︁
︁
Używamy cookies, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeżeli nie blokujesz plików cookies, zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.

Polityka prywatności

Jak wyłączyć cookies?

Zamknij