„Muzyka Pierwsza” to artystyczne spotkanie współczesnej wrażliwości z pradawnym myśleniem i odczuwaniem. Próba zmierzenia się z istotą najstarszych kultur, z pierwszą muzyką.
Bydgoskie wersje najstarszego zapisanego utworu na świecie usłyszeć będzie można na finale Próby Dźwięku w MCK-u już 21 października. Na jednej scenie pojawią się czołowi bydgoscy twórcy różnych gatunków muzycznych.
21.10.2026 (środa) / godz. 19.30
Miejskie Centrum Kultury w Bydgoszczy, sala widowiskowa
Obowiązują bezpłatne wejściówki, dostępne w kasie MCK
Swoje interpretacje Hymnu do Nikkal przedstawi sześć składów, reprezentujących sześć odmiennych muzycznych światów: pianistyka, jazz, hip-hop, folk, alternatywa i eksperyment. Wystąpią Adam Kośmieja, Joel Madaliński-Arthur, Kinga Pękała, Alisa Skrypnyk, Grzegorz Nadolny, Michał Szlempo, Mikołaj Krawczyk, DJ Paulo – Paweł Molenda, Marcel Witkowski, Bisz, zespół SVAHY w składzie Małgorzata Żurańska-Wilkowska, Ewa Pater i Patrycja Cywińska-Gacka, a także Marta Rogalska, Daniel Mackiewicz, Eva Lanche, Marek Maciejewski oraz Sławek Janicki, Qba Janicki i Agnes Hyizdalek. Artyści sięgną po instrumenty współczesne i tradycyjne, elektronikę, głos i improwizację, tworząc sześć zupełnie różnych odpowiedzi na jeden z najstarszych znanych utworów muzycznych.
Sam pomysł na „Muzykę Pierwszą” wynika bezpośrednio z projektu DRUMS/ROOTS/INCLUSION zapisanego w aplikacji do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO. Roots – korzenie, w tym wypadku korzenie muzyki poszukiwane były przez nas w sposób bardzo dosłowny – bo w historii. Sięgając do źródeł, chcieliśmy dać możliwość odsłuchania tych dźwięków, które tworzyli (i wsłuchiwali się w nie) nasi praprzodkowie. Ale odsłuchania w wersjach zinterpretowanych przez współczesnych muzyków. Do projektu zaprosiliśmy bydgoskich artystów z bardzo różnych obszarów stylistycznych, takich jak: jazz, pianistyka, folk, hip-hop, muzyka alternatywna oraz improwizowana (eksperymentalna), najbardziej charakterystycznych dla Bydgoszczy.
Ta gatunkowa szóstka nie wyczerpuje bogactwa bydgoskiej sceny muzycznej. W wyraźny za to sposób charakteryzuje ją, pokazując jednocześnie siłę, jaką jest różnorodność muzycznego środowiska naszego miasta.
Muzycy, poprzez swój talent i artystyczną wrażliwość zinterpretowali Hymn do Nikkal, najstarszy znany zapisany utwór muzyczny oraz wybrane przez siebie starożytne hymny huryckie i inne utwory z kultury antycznej. Ważną rolę w bydgoskich interpretacjach gra rytm, który jako element pierwotny wobec harmonii dźwięku, jest nie tylko fundamentem muzyki, ale też naturalną siłą porządkującą nasze życie – od oddechu i bicia serca po rytm pracy, odpoczynku i codzienności.
Dla samej Bydgoszczy, miasta, które dziś nie bez powodu znajduje się i aktywnie działa w Sieci Miast Kreatywnych UNESCO koncert „Muzyki Pierwszej” to moment, w którym w oryginalny i spektakularny sposób realizuje się jeden z ważnych projektów pod nazwą Drums/Roots/Inclusion.
Program:
I. Pianistyka
Adam Kośmieja i studenci Akademii Muzycznej w Bydgoszczy
Utwory:
Hymn do Nikkal
Hymn do Kalliope
Hymn do Apollina
Skład:
Adam Kośmieja, Joel Madaliński-Arthur, Kinga Pękała, Alisa Skrypnyk
Instrumentarium: Fortepian, syntezator, toypiano, flet, bębny, wokal
Opis:
Koncepcja artystyczna wyrasta z fascynacji najstarszymi śladami muzycznej ekspresji i próbą dotarcia do ich potencjalnego brzmienia. Zachowane zapisy dawnych utworów stają się punktem wyjścia do eksperymentu, w którym równie ważne jak melodia czy rytm są barwa, rezonans, faktura i sposób powstawania dźwięku.
W centrum zainteresowania znajduje się współczesny fortepian, potraktowany jako instrument o znacznie szerszych możliwościach niż te, które zwykle kojarzymy z jego klasycznym repertuarem. Eksplorowanie strun, wnętrza instrumentu, rezonansu i niestandardowych sposobów artykulacji pozwala wydobyć dźwięki odległe od tradycyjnego fortepianowego brzmienia. Klawiatura staje się zaledwie jednym z elementów większego, wielowymiarowego instrumentarium.
Istotą podejścia jest więc samo poszukiwanie – obserwowanie, jak pojedynczy dźwięk zmienia się pod wpływem przestrzeni, czasu, dotyku i sposobu jego wydobycia. Dawne motywy są impulsem do eksperymentowania z materią dźwięku, a fortepian staje się narzędziem odkrywania brzmień znajdujących się poza granicami jego utartej definicji.
II. Hip – Hop
Utwory:
Hymn do Nikkal,
Pieśni Huryckie
Skład:
DJ Paulo – Paweł Molenda: Gramofon Technics, mixer, Korg Nano Pad
Marcel Witkowski: Perkusja, SPD-SX
Bisz – Jarosław Jaruszewski: rap
Opis:
Hip-hopowa odsłona „Muzyki Pierwszej” bierze początek w starannej i przemyślanej selekcji sampli z zestawu „Pieśni huryckich”. Fragmenty wybrane zostały pod kątem emocjonalnego oddziaływania, które – mimo tysięcy lat oddalenia – dotyka tego, co w ludziach uniwersalne. Osadzone na organicznych bitach, pocięte i zdekomponowane – zdają się przybierać namacalną muzyczną formę potrzaskanych tabliczek, na których je odnaleziono. Mostem ponad czasem staje się ludzki głos – podejmujący elementy huryckich wierzeń – we współczesnej, rytualno-rytmicznej, rapowej formie.
Bisz – raper, autor tekstów oraz słuchowisk. Od początku swojej twórczości doceniany za dobór tematów, zabawy słowem oraz łączenie różnych muzycznych gatunków. Zdobywca złotej płyty za album „Wilk chodnikowy”, nominowany do Fryderyka za płyty „Wilczy humor” oraz „Lata”.
DJ Paulo – muzyk, instrumentalista, turntablista. Członek bydgoskiego zespołu B.O.K oraz kolektywu What Da Funk, poruszający się w szerokich ramach muzycznych często ocierających się o kulturę hip-hop. Od początku roku 1999 aktywny jako DJ. Współpracuje z artystami lokalnie jak i w całym kraju.
Marcel Witkowski – perkusista i muzyk, który swobodnie porusza się między gatunkami, łącząc je w autorskie brzmienie. Współpracował m.in. z Adelą Konop, Moniką Fortuniak, Jakubem Andrzejewskim, Ńemym oraz zespołami Butelki Zwrotne, Zielony Bus Band, Sigals, Blackberry Hill i Jazz for Sale.
III. Muzyka Tradycyjna
Utwory: Hymn do Nikkal, Hymn Do Kaliope i Apollina
Skład:
SVAHY
Małgorzata Żurańska-Wilkowska – lira korbowa, śpiew, Ewa Pater – suka biłgorajska, mandolina, gitara, saz, śpiew, Patrycja Cywińska-Gacka – bębny (bęben obręczowy, językowy baraban), śpiew
Opis:
Zespół SVAHY wykona dwa utwory inspirowane muzycznym dziedzictwem starożytności – „Hymn do Nikkal” oraz „Hymn to Muse Kalliope and Apollo”. Aranżacje zostały przygotowane z wykorzystaniem tradycyjnych instrumentów ludowych, których brzmienie stanowi ważny element artystycznego wyrazu zespołu.
Wykorzystanie instrumentów akustycznych pozwala na twórcze połączenie dawnych źródeł muzycznych z tradycją wykonawczą muzyki ludowej. Interpretacja zespołu SVAHY stanowi próbę ukazania uniwersalnego charakteru muzyki oraz poszukiwania wspólnych brzmień łączących różne epoki i kultury.
IV. Muzyka Jazzowa
Utwory:
Hymn do Nikkal
Hymn do Persefona
Hymn do Afrodyty
Skład:
Kuyavian Trio
Grzegorz Nadolny – kontrabas
Michał Szlempo – fortepian
Mikołaj Krawczyk – perkusja
Opis:
Interpretacja proponowana przez Kuyavian Trio zakorzeniona jest w idei muzyki źródłowej, rozumianej jako pierwotny materiał dźwiękowy stanowiący punkt wyjścia dla dalszych działań twórczych.
Trio operuje w przestrzeni pomiędzy tym, co zastane, a tym, co aktualne. Z jednej strony zachowuje ono szacunek dla struktury, melodii, rytmu i ducha oryginału, z drugiej zaś wprowadza elementy nowoczesnego języka jazzowego, pozwalające na twórcze rozszerzenie pierwotnego materiału. Kluczowym zadaniem staje się utrzymanie równowagi pomiędzy wiernością wobec źródła a indywidualnym głosem wykonawców, którzy poprzez improwizację nadają muzyce nowy wymiar brzmieniowy i ekspresyjny.
Proces interpretacji ma charakter dialogiczny. Przeszłość funkcjonuje jako zasób znaczeń, który inspiruje, lecz nie ogranicza. Teraźniejszość natomiast ujawnia się w spontanicznej kreacji, w reakcji na chwilę, w uważnym słuchaniu i współdziałaniu członków zespołu. W ten sposób powstaje muzyka, która jednocześnie respektuje tradycję i przekracza jej granice, zachowując duch oryginału, a zarazem ujawniając współczesną wrażliwość improwizatorów.
V. Muzyka Alternatywna
Utwory:
1. Hymn do Nikkal
2. Hymn do muzy Kalliope i Apollo
3. Hymn orficki do Aethera
Skład: Marta Rogalska – śpiew, flet, Daniel Mackiewicz – tabla, djembe, darbukka, perkusjonalia, Eva Lanche – handpan, cymbały rzeszowskie, hamgam, shruti box, cajon, kalimba, Marek Maciejewski – gitara barytonowa, oud egipski
Opis:
Skład powołany specjalnie na tę okazję to wynik głęboko przemyślanej strategii wynikającej z wnikliwego wsłuchania się w język muzyczny (dźwiękowy) pochodzący z tak dalekiej przeszłości. Punktem wyjścia do pracy nad wybranymi przez zespół utworami było poszukiwanie relacji między tym co, autorskie, a tym co zastane ze szczególnym naciskiem na poszukiwanie wspólnych płaszczyzn brzmieniowych pomiędzy światami starożytnym i współczesnym. Punktem dojścia ma być natomiast nowoczesne przedstawienie dźwiękowych opowieści, które nie kończy się na przekładzie z języka przeszłości. W oparciu o niestandardowe instrumentarium – handpan, cymbały rzeszowskie, shruti box, głos(y), egipski oud, gitary barytonowe, tablę, darbukkę, czy inne perkusjonalia, autorzy proponują z jednej strony zabawę w wywoływanie audialnych duchów, z drugiej natomiast wędrówkę w odwrotnym kierunku, do odległej przeszłości. Muzycy przenoszą nas z Bydgoszczy do dawnej Grecji, czy na tereny dzisiejszego Iraku albo Syrii kilka. Nie znając brzmienia tamtego czasu, uważnie słuchają muzycznych pytań i na nie odpowiadają, używając języka wyobraźni i intuicji.
VI. Muzyka Eksperymentalna
Utwory: Hymn do Nikkal
Hymn do muzy Kalliope i Apollo
Skład:
Sławek Janicki – kontrabas
Qba Janicki – perkusja
Agnes Hyizdalek – śpiew
Opis:
Sławek Janicki, Qba Janicki i Agnes Hvizdalek podejmują eksperymentalną reinterpretację „Hymnu do Nikkal” – najstarszego zachowanego zapisu utworu muzycznego, pochodzącego sprzed ponad trzech tysięcy lat. Rozszerzone techniki wokalne Hvizdalek przywracają kompozycji jej cielesny, pierwotnie śpiewany charakter, kontrabas Sławka Janickiego wydobywa z niej ukryte napięcia harmoniczne i brzmienia dronowe, a elektroakustyczna perkusja Qby Janickiego przekształca jej rytualny i czasowy wymiar. Archaiczna melodia staje się dla tria nie tyle partyturą do odtworzenia, ile przestrzenią swobodnej improwizacji – spotkaniem muzycznej pamięci z radykalnie współczesnym językiem wykonawczym.
